{"id":851,"date":"2021-09-13T12:31:21","date_gmt":"2021-09-13T10:31:21","guid":{"rendered":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/?page_id=851"},"modified":"2021-09-13T12:40:40","modified_gmt":"2021-09-13T10:40:40","slug":"kwasowosc-gleby","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/kwasowosc-gleby\/","title":{"rendered":"Kwasowo\u015b\u0107 gleby"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Kwasowo\u015b\u0107 gleby<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kwasowo\u015b\u0107 gleby jest jednym najwa\u017cniejszych parametr\u00f3w charakteryzuj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleby i jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci zale\u017c\u0105 kszta\u0142tuj\u0105ce ich warto\u015b\u0107 i przydatno\u015b\u0107 do produkcji ro\u015blinnej. Kwasowo\u015b\u0107 jest jedn\u0105 z najbardziej istotnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleb decyduj\u0105cych o przebiegu wielu proces\u00f3w glebowych, przez co wp\u0142ywa ona bezpo\u015brednio i po\u015brednio na przemiany materii oraz przyswajalno\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych i rozw\u00f3j \u017cywych organizm\u00f3w, w tym plonowanie ro\u015blin uprawnych (Blake i in. 1999, Kaczor i Koz\u0142owska 2000, Filipek i Skowro\u0144ska 2009). Z chemicznego punktu widzenia, kwasowo\u015b\u0107 gleby wyra\u017ca zawarto\u015b\u0107 w niej wodoru kwasowego (tj. kation\u00f3w hydroniowych).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W praktyce, faktyczn\u0105 posta\u0107 wodoru kwasowego zast\u0119puje si\u0119 potocznym i uniwersalnym poj\u0119ciem kationu wodorowego. Kation wodorowy nagromadzony jest w glebie zar\u00f3wno w fazie sta\u0142ej gleby i wyst\u0119puje w roztworze glebowym. W fazie sta\u0142ej gleby kation wodorowy utrzymywany jest r\u00f3\u017cnymi si\u0142ami. Najs\u0142absze z nich to oddzia\u0142ywania elektrostatyczne pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnoimiennymi \u0142adunkami elementarnymi kationu wodorowego i ujemnymi \u0142adunkami zgromadzonymi na powierzchni fazy sta\u0142ej gleby. Najbardziej rozdrobniona cze\u015b\u0107 fazy sta\u0142ej gleby posiadaj\u0105ca na swojej powierzchni resztkowy, elementarny \u0142adunek ujemny stanowi kompleks sorpcyjny gleby. Tworz\u0105 go koloidy mineralne (g\u0142\u00f3wnie wt\u00f3rne minera\u0142y ilaste) i organiczne (glebowa materia organiczna, a przede wszystkim pr\u00f3chnica glebowa). <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pochodzenie tego \u0142adunku na koloidach mineralnych i organicznych jest r\u00f3\u017cne. W przypadku koloid\u00f3w mineralnych jest to przewa\u017cnie resztkowy \u0142adunek ujemny atom\u00f3w tlenu i grup wodorotlenowych towarzysz\u0105cych atomom krzemu i glinu w siatkach krystalicznych minera\u0142\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cy na kraw\u0119dziach, powierzchniach zewn\u0119trznych i wewn\u0119trznych pakiet\u00f3w minera\u0142\u00f3w oraz silny \u0142adunek ujemny powstaj\u0105cy w wyniku izomorficznej zamiany atom\u00f3w o wy\u017cszej warto\u015bciowo\u015bci atomami o ni\u017cszej warto\u015bciowo\u015bci
w siatkach krystalicznych minera\u0142\u00f3w.\u00a0 Taki typ silnego \u0142adunku ujemnego powstaje na minera\u0142ach ilastych typu 2:1 z grupy illitu. Natomiast \u0142adunek ujemny na koloidach organicznych jest efektem dysocjacji grup karboksylowych (-COO-) i fenolowych (-O-) przy\u0142\u0105czonych do alifatycznych i cyklicznych \u0142a\u0144cuch\u00f3w w\u0119glowych materii organicznej. Ze wzgl\u0119du na mnogo\u015b\u0107 tych grup, ilo\u015b\u0107 \u0142adunku ujemnego nagromadzonego na koloidach organicznych jest znacznie wi\u0119ksza ni\u017c na koloidach mineralnych. Oddzia\u0142ywania elektrostatyczne pomi\u0119dzy \u0142adunkami r\u00f3\u017cnoimiennymi s\u0105 relatywnie s\u0142abe i kszta\u0142tuj\u0105 sorpcj\u0119 jonow\u0105 nazywan\u0105 sorpcj\u0105 wymienn\u0105 gleby. Ilo\u015b\u0107 \u0142adunku elementarnego ujemnego nagromadzonego na fazie sta\u0142ej gleby jest wi\u0119c odpowiedzialna tzw pojemno\u015b\u0107 sorpcyjn\u0105 gleby. Jest on wysycony zabsorbowanymi tam kationami. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich ma charakter zasadowy (Ca2+, Mg2+). Na kompleksie sorpcyjnym zatrzymywane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c na zasadzie sorpcji wymiennej katony wodorowe. W optymalnym stanie wysycenia kompleksu sorpcyjnego jonami, kation wodorowy powinien stanowi\u0107 ok. 20%. Obok kationu wodorowego zgromadzonego na kompleksie sorpcyjnym mo\u017ce tam wyst\u0119powa\u0107 dodatkowo kation glinu wymiennego (Al3+). Desorpcja glinu wymiennego z kompleksu sorpcyjnego do roztworu glebowego skutkuje wzrostem zawarto\u015bci jonu wodorowego w glebie. Jest to spowodowane hydroliz\u0105 glinu wymiennego (czyli reakcj\u0105 tego jonu z wod\u0105) w glebie. Schematycznie mo\u017cna to zobrazowa\u0107 r\u00f3wnaniem reakcji chemicznej:
AlCl3 + H2O = Al(OH)3 + 3 HCl<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tZ r\u00f3wnania reakcji chemicznej wynika, \u017ce 1 mol Al3+ jest \u017ar\u00f3d\u0142em 3 moli H+. Dlatego znaczenie jonu glinu wymiennego w tworzeniu tzw. kwasowo\u015bci wymiennej gleby jest znacznie wi\u0119ksza ni\u017c kationu wodorowego utrzymywanego w glebie na zasadzie sorpcji wymiennej. Glin wymienny w glebie pojawia si\u0119 w du\u017cych ilo\u015bciach w efekcie jej znacznego zakwaszenia (pHKCl <5,5). W tych warunkach rozpuszczeniu ulegaj\u0105 sole glinu i wzrasta intensywno\u015b\u0107 wietrzenia minera\u0142\u00f3w uwalniaj\u0105cych ten jon do gleby w znacznych ilo\u015bciach. Oznacza to, \u017ce jon Al3+ jest zar\u00f3wno skutkiem, ale r\u00f3wnie\u017c i przyczyn\u0105 dalszego silnego zakwaszenia gleby. Poniewa\u017c jak wykazano znaczne ilo\u015bci Al3+ pojawiaj\u0105 si\u0119 w glebie w wyniku jej zakwaszenia, kwasowo\u015b\u0107 wymienna kszta\u0142towana w najwi\u0119kszym stopniu przez glin wymienny narasta wraz z zakwaszeniem gleby, a na glebach oboj\u0119tnych, a zw\u0142aszcza zasadowych \u2013 nie wyst\u0119puje (poniewa\u017c w glebach tych glin wyst\u0119puje w postaci nierozpuszczalnych w wodzie soli i wodorotlenk\u00f3w glinu). Znacznie wi\u0119cej kationu wodorowego w glebie utrzymywana jest wi\u0119kszymi si\u0142ami ni\u017c oddzia\u0142ywania elektrostatyczne. S\u0105 to przede wszystkim wi\u0105zania chemiczne. Ilo\u015b\u0107 tej frakcji wodoru w glebie mo\u017cna zmierzy\u0107 dzia\u0142aj\u0105c na gleb\u0119 roztworami soli hydrolizuj\u0105cych zasadowo (np. CH3COONa, (CH3COO)2Ca). Ten kation wodorowy tworzy tzw. kwasowo\u015b\u0107 hydrolityczn\u0105. \u0141\u0105cznie kationy wodorowe tworz\u0105ce kwasowo\u015b\u0107 wymienn\u0105 i hydrolityczna kszta\u0142tuj\u0105 wielko\u015b\u0107 kwasowo\u015bci potencjalnej. Kwasowo\u015b\u0107 potencjaln\u0105 stanowi\u0105 wi\u0119c kationy wodorowe utrzymywane na fazie sta\u0142ej gleby, mog\u0105ce potencjalnie przechodzi\u0107 do roztworu glebowego. Poniewa\u017c st\u0119\u017cenie kationu wodorowego zgromadzonego na fazie sta\u0142ej gleby pozostaje w r\u00f3wnowadze dynamicznej ze st\u0119\u017ceniem tego jonu w roztworze glebowym, dlatego ilo\u015b\u0107 H+ wyst\u0119puj\u0105ca w roztworze (tworz\u0105ca kwasowo\u015b\u0107 aktualn\u0105 lub czynn\u0105 gleby) jest wyrazem og\u00f3lnego stanu zakwaszenia gleby. W tym sensie kwasowo\u015b\u0107 gleby jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana z poj\u0119ciem odczyny gleby. Odczyn gleby jest jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 chemiczn\u0105 wyra\u017caj\u0105c\u0105 ilo\u015bciow\u0105 relacj\u0119 przeciwstawnych jon\u00f3w H+ i OH- wyst\u0119puj\u0105cych w roztworze glebowym. Miar\u0105 odczynu gleby jest pH gleby. St\u0119\u017cenie kationu wodorowego w roztworze waha si\u0119 w szerokich granicach od 10-14 do 10-1. Dlatego w ocenie odczynu roztworu przyj\u0119to skal\u0119 logarytmiczn\u0105. W\u00f3wczas przy najmniejszym z mo\u017cliwych st\u0119\u017ce\u0144 H+ w roztworze uzyskuje si\u0119 pH 14, a przy najwy\u017cszym (10-1) \u2013 pH1. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce odczyn gleby jest miernikiem (wyrazem) kwasowo\u015bci gleby (stanu jej zakwaszenia). W wypadku przewagi jon\u00f3w wodorowych w roztworze glebowym mamy do czynienia z gleb\u0105 kwa\u015bn\u0105, w sytuacji odwrotnej – przy przewadze jon\u00f3w wodorotlenowych – z gleb\u0105 zasadow\u0105, wzgl\u0119dna r\u00f3wnowaga st\u0119\u017ce\u0144 obydwu rodzaj\u00f3w jon\u00f3w decyduje o oboj\u0119tnym odczynie gleby.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przedstawiona interpretacja odczynu roztwor\u00f3w wodnych substancji i przypisane warto\u015bci pH nie znajduj\u0105 bezpo\u015bredniego zastosowania przy ocenie odczynu gleby. Poniewa\u017c reakcja ro\u015blin na r\u00f3\u017cn\u0105 koncentracj\u0119 H+ w roztworze glebowym przy pH<7, dlatego aby wyrazi\u0107 ten wp\u0142yw wydzielono klasy odczynu gleby: silnie kwa\u015bny, kwa\u015bny, s\u0142abo kwa\u015bny, oboj\u0119tny i zasadowy. Pomiar pH gleb mo\u017cna zrealizowa\u0107 w zawiesinie wodnej gleby i w roztworze 1Mol KCl. W praktyce rolniczej, pHKCl ma bardziej praktyczne znaczenie ni\u017c pomiar w zawiesinie wodnej. pH gleby zmienia si\u0119 bowiem w trakcie okresu wegetacji ze wzgl\u0119du na pobranie jon\u00f3w przez ro\u015bliny, chemizm gleby, temperatur\u0119 i zmiany w jej uwilgotnieniu. Wykorzystuj\u0105c roztw\u00f3r soli oboj\u0119tnej (przy proporcji roztw\u00f3r : gleba = \n2,5:1) wymuszana jest cz\u0119\u015bciowa desorpcja kationu wodorowego z gleby do \nroztworu glebowego.
<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Skutkuje to obni\u017ceniem warto\u015bci pomierzonego pH nawet o 1 jednostk\u0119 pH w stosunku do wyniku pomiaru w zawiesinie wodnej gleb kwa\u015bnych i silnie kwa\u015bnych. Eliminuje to wp\u0142yw czynnik\u00f3w glebowych, agrotechnicznych i atmosferycznych na wyniki pomiar\u00f3w, a przede wszystkim daje obraz faktycznego stanu zakwaszenia gleby i jego wp\u0142ywu na rosn\u0105ce na polu ro\u015bliny: Odczyn gleby zasadowy pH>7,2
Odczyn gleby oboj\u0119tny 6,6-7,2 pH
Odczyn gleby s\u0142abo kwa\u015bny 5,6-6,5
Odczyn gleby kwa\u015bny 4,5-5,5
Odczyn gleby silnie kwa\u015bny <4,5<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kwasowo\u015b\u0107 gleby Kwasowo\u015b\u0107 gleby jest jednym najwa\u017cniejszych parametr\u00f3w charakteryzuj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleby i jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci zale\u017c\u0105 kszta\u0142tuj\u0105ce ich warto\u015b\u0107 i przydatno\u015b\u0107 do produkcji ro\u015blinnej. Kwasowo\u015b\u0107 jest jedn\u0105 z najbardziej istotnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleb decyduj\u0105cych o przebiegu wielu proces\u00f3w glebowych, przez co wp\u0142ywa ona bezpo\u015brednio i po\u015brednio na przemiany materii oraz przyswajalno\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych i rozw\u00f3j \u017cywych organizm\u00f3w, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"rs_blank_template":"","rs_page_bg_color":"#ffffff","slide_template_v7":"","footnotes":""},"class_list":["post-851","page","type-page","status-publish","hentry","no-thumb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=851"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":861,"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/851\/revisions\/861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/flora-debowski.pl\/nawozy_rolnicze\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}